www.argument-journal.eu Published online: 21.12.2015 Argument Vol. 5 (1/2015) pp. 275–284 e ‐ISSn 2084 –1043 ISSn 2083 –6635 PHILOSoffer'S LenSe / OKIem FILOZoffA * Doktor habilitowany nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Filozofii, uniwersy‐ tet Jagielloński w Krakowie. e ‐mail: piotr.bartula@uj.edu.pl. Dwa raporty Piotr BArtuLA* AL ‐utrAB W KrAInIe KALOPÓW (rAPOrt nr 1) Kiedy Al ‐utrab przybył na wyspę Kalopów, zarządzaną przez ministerstwo nau ki i Społeczeństwa Wiedzy [mniSW], poczynił sporo ciekawych obserwa‐ cji. Konstytucja Społeczeństwa Wiedzy głosiła, iż wszystkie dzieci, począwszy od dziecka prezydenta, senatora, posła aż do najniższego Kalopa, są jednakowo nauczane w systemie demokratycznej edukacji, zgodnie z zasadami sprawie‐ dliwości społecznej. Każdy etatowy pracownik społeczeństwa wiedzy był ele‐ mentem wielkiej machiny produkcji naukowych sprawozdań, które podlegały corocznej wycenie. Chcący więc zachować posady kalo ‐intelektualiści uczyli się starej sztuki ketmana pracy zawodowej, uprawiając różnego rodzaju gry z edukacyjnym Księciem. Aby uniknąć otwartej z nim konfrontacji, stawali się politykami, pragmatykami, strategami, kalkulatorami, dyplomatami, le‐ galistami lub cynikami. Wszechobecną w krainie Kalopów strategię ketmana pracy zawodowej Al ‐utrab stwierdził przede wszystkim podczas konferencji poświęconej zagadnieniu prawdy w życiu publicznym. Kolejni mówcy wygłaszali tam filipiki przeciwko idei względności norm, albowiem w Kalopei królował wszechobecny esencjalizm pojęciowy rodem z filozofii Platona. Czyniąc ko‐ lejny „przypis" do filozofii tego wielkiego myśliciela, rada nocna sympozjonu ketmaniła za kulisami, poza zasięgiem monitoringu Centralnego Komitetu Cy‐ towania i Punktowania [CKCiP]. W tym konkretnym przypadku rada była złożona z reprezentantów dwóch zaprzyjaźnionych prowincji Kalopei i Kasła‐ cji należących jednak do Wspólnoty Demokratury Praw Człowieka [WDCP]. 276 Piotr BARTULA Wzajemne publikowanie w sąsiednich prowincjach WDPC pozwalało im bo‐ wiem uzyskać potrójne przebicie rodzimej waluty punktacyjnej na demo ‐cytaty i człeko ‐publikacje. Jedna Kalopka wygłosiła na bankiecie rady nocnej toast: „Cytuj innych tak, jakbyś chciał, aby i ciebie cytowano zgodnie z założeniami powszechnego prawa, które ministerstwo Społeczeństwa Wiedzy wysoko sobie ceni jako nowy rodzaj agonalnej i egzystencjalnej konkurencji o posady". Al ‐utrab uczestniczył także w konferencji pt. Tworzenie fikcji w życiu publicznym. Zgodnie z postulatem głoszenia prawdy główny organizator konfe‐ rencji w ramach strategii ketmana pracy zawodowej sugerował bez ogródek tak‐ tykę wzajemnych cytowań oraz wolną i bezgotówkową wymianę recenzentów przez bratnie ośrodki, w ciężkich czasach kapitalizowania punktów warunkują‐ cych awans w krainie Kalopów. Dodać wypada, że ilość tytułów i stanowisk do zdobywania w ciągu całego życia była w Kalopei wystarczająca: mgr asystent, dr, asystent, dr adiunkt, dr adiunkt hab., docent, profesor uczelniany, prof. nad‐ zwyczajny, prof. zwyczajny, prof. tytularny. Zdobywanie tych stanowisk i ty‐ tułów było traktowane w Kalopei jako panaceum na domniemane lenistwo i stagnację umysłową pracowników człeko ‐kalo ‐humanizmu, członków nowej klasy próżniaczej. Podczas konferencji wyżsi stopniem przemawiali do niższych stopniem, ci zaś do tych, którzy nie zdążyli jeszcze wyjechać na kolejną między‐ narodową konferencję - ze względu na wysokość punktacji innych w Kalopei nie było - przy czym wszyscy otrzymywali certyfikaty udziału w obradach jako jednakowe dla wszystkich wynagrodzenie. Okazało się także, iż pod koniec każdego roku do Centralnego Komitetu Cytowania i Punktowania słały kopie owych certyfikatów oraz sprawozdania punktacyjne całe zastępy kalopskich humanistów młodego i starszego poko‐ lenia, a także Kalopowie średniego pokolenia. Do CKCiP spływały też oceny kalopskich studentów, gdyż w Kalopei nauczyciele byli oceniani przez uczniów, których zachęcano do tego nagrodami pieniężnymi, zgodnie z formułą demo‐ kratycznej partycypacji i deliberacji. Wiązało się to przede wszystkim z zanie‐ chaniem dawnego zwyczaju pisania esejów, gdyż podnosiło to ryzyko oskarże‐ nia Kalo ‐profesora o odchylenie subiektywistyczno ‐indywidualistyczne. Jaką bowiem obiektywną miarą oceniać młodych ludzi, skoro styl to człowiek, a sty‐ lów w świecie humanistyki jest dostatek, a nawet nadmiar. tedy w ich miejsce wprowadzono powszechny test na kartach skanerowych, który - z punktu widzenia wymogów sprawiedliwej oceny - był o wiele bezpieczniejszy, albo‐ wiem licząca punkty maszyna była bardziej nieprzekupna niż sam maximilien de robespierre i bardziej obiektywna niż transcendentalny rozum Immanuela Kanta. rychło okazało się także, iż w krainie Kalopów zakazano również pi‐ sania w pierwszej osobie liczby pojedynczej, traktując to jako objaw anarchii, libartarianizmu i kontrkultury. Pewna Kalopka po dwustopniowych studiach humanistycznych zwierzyła się Al ‐utrabowi, że nawet w listach do narzeczo‐ nego operuje zwrotami w rodzaju: 'mówimy', 'stwierdzamy', 'konkludujemy', Dwa raporty 277 dodając do maili liczne przypisy, by nie być przed ślubem posądzoną o plagiat. narzeczony był już bowiem po obronie pracy naukowej, przy czym za prace naukowe uznawano w Kalopei tylko takie, których autor udowodnił, że nie ma ani jednej własnej myśli. „Czy Pan to napisał" - pytał niejeden spolegliwy kalo ‐profesor swojego kalo ‐magistranta ‐licencjanta, a na odpowiedź: „tak, to ja", doradzał: „Istotnie, widać, że Bóg nie poskąpił Panu literackich talentów, ale nie na tym sprawa polega. niech Pan teraz napisze, u kogo Pan to prze‐ czytał, bo Człeko ‐Kalo ‐Komisja tego nie uzna". W ten sposób wprowadzał go w arkana uniwersyteckiego ketmana pracy zawodowej. W krainie Kalopów wprowadzono z czasem obowiązek pisania prac w uni‐ wersalnym języku globalnej Demokratury Człekowiska, a to w celu ułatwienia wszystkim prowincjom zaznajomienia się z rodzimą myślą filozoficzną, poli‐ tyczną i społeczną Kalopów. myśliciele kalopscy spędzali zatem wiele czasu na pisaniu wypracowań pod ogólnym tytułem „Coś u Kogoś", byle z euroatlantyc‐ kiego Centrum rozwoju Wiedzy. Była to logiczna konsekwencja zdobycia przez to centrum imperialnej władzy nad światem (i zarazem promocja Końca Histo‐ rii); centrum prowadzące nota bene liczne wojny w imię idei wiecznego pokoju. Było to dosyć oczywiste i logiczne, nie od dzisiaj wiadomo było Al ‐utrabowi, że granicą wpływu i władzy każdego Imperium jest narzucany przezeń język urzędowej humanistyki. W krótkim czasie okazało się, że zgodnie z tym obo‐ wiązkiem najwięcej punktów zebrały zakłady, w których zatrudniono metoj‐ ków, ci bowiem, pisząc w językach krajów swojego urodzenia, uzbierali ogrom‐ ną ilość punkt dla tubylców. Z czasem zatrudnianie metojków na kalopskich uniwersytetach stało się zwyczajem powszechnym, zgodnym z nieuchronnymi procesami globalizacyjnymi. Pociągało to za sobą umiędzynarodowienie licz‐ nych komisji badających jakość i ilość powstających w Kalopei sprawozdań, czy aby spełniają one kryteria awansu. W ramach zdrowej konkurencji z metojkami Kalopowie tak byli zajęci tłumaczeniem swoich tekstów na języki obce, że prac swoich kolegów nie mieli już czasu czytać, a tym bardziej o nich dyskutować. niejeden Kalop zdawał sobie zresztą dobrze sprawę, że jego kolega - w ra‐ mach ketmanu pracy zawodowej - streszcza myślicieli zagranicznych, i nie czytał tych sprawozdań, lecz - nie tracąc czasu - także streszczał innych myślicieli celem gromadzenia odpowiedniej ilości punktów. W ten oto sposób każdy obywatel Kalopei, dążąc do realizacji własnego interesu, kierowany jakąś niewidzialną ręką, nie czytał innego Kalopa, podnosząc w ten sposób poziom publicznego dobra. Ponieważ jednak nad mniSW powiewał sztandar z mo‐ bilizującym napisem „Publikuj albo giń", w licznych zakładach i instytutach trwała permanentna produkcja artykułów i książek, których, jak opowiedział Al ‐utrabowi przydrożny mędrzec, siedzący przy dziurze w drodze z błędnie ustawionym kalo ‐drogowskazem: „nikt odpowiednio nieopłacony nie czytał, bo nie było po temu żadnych innych powodów. Wszędzie książek było bardzo dużo, co stanowiło przeszkodę docierania do rzadkich pozycji wartościowych". 278 Piotr BARTULA Kalopowie dowiedzieli się też od swoich szpiegów zza granicy, iż w Kraju Powszechnej Demokratury - w ramach wielokulturowego państwa - zdarza się niekiedy, że o awansie decydują okoliczności pozamerytoryczne, mające po‐ zytywny wpływ na ranking uczelni, na przykład płeć lub kolor skóry, pocho‐ dzenie etniczne, polityczne szkody w przeszłości. Przez jakiś czas trwały starania Kalopów o objęcie ich akcją afirmatywną jako postkomunistycznych kalo‐ ‐europian Powszechnej Demokratury, w ramach polityki nacjonalizmu ofiar. Wtedy musieliby być przymusowo wykładani i czytani oraz kupowani. Jednak w Centrali Praw Człowieka zapadła decyzja na „nie" i w związku z tym myślicie‐ le zagraniczni również nie czytali kalo ‐streszczeń swoich własnych publikacji. Kiedy Al ‐utrab rozważał problem nowego ketmana i jego skutków, w Ka‐ lopei wpadła mu w rękę książka dziewiętnastowiecznego podróżnika, niejakiego pana de tocqueville'a, który z kasandryczną precyzją ujawniał skryty despotyzm demokratycznej władzy w przyszłości: „Bierze ona w swoje opiekuńcze i potężne dłonie każdego człowieka po kolei i ulepiwszy go wedle własnego upodobania, pochyla się z kolei nad całym społeczeństwem. Oplątuje je siecią małych, zawi‐ łych, drobiazgowych i jednolitych reguł, których zerwać nie potrafią nawet naj‐ oryginalniejsze umysły i najżywotniejsze duchy, chcące wznieść się ponad tłum. nie łamie woli, lecz ją osłabia, nagina i opanowuje. rzadko zmusza do działania, lecz zawsze staje na przeszkodzie wszelkiemu działaniu. nie niszczy, lecz dba by nic się nie rodziło. nie tyranizuje - krępuje, ogranicza, osłabia, gasi, ogłupia i zamienia w końcu każdego człowieka i każdy naród w stado onieśmielonych zwierząt, których pasterzem jest rząd". „Ameryka!" - wykrzyknął Al ‐utrab, a szeptem dodał: „ale w Kalopei". I w obawie przed monitoringiem CKCiP czym prędzej do swoich notatek jął dodawać przypisy. rÓWnOŚĆ VERSUS SPrAWIeDLIWOŚĆ (AL ‐utrAB W KALOPeI, rAPOrt nr 2) Wprowadzenie: na konkretnym przykładzie sporu o pensum (klasyczny w kraju Kalopów wa‐ riant „sporu o miedzę") Al ‐utrab przedstawia ogólny problem identycznych uprawnień dwóch równych sobie Kalopów - marcina i Piotra - do pożąda‐ nego przez nich w równym stopniu tego samego dobra. Obu cechuje ograniczo‐ ny altruizm; nie są ani aniołami, których nie kusi samolubna chęć postawienia na swoim, ani diabłami, którzy chcą niszczyć innych nawet kosztem zniszczenia samych siebie. Jako ludzie działający w świecie ograniczonych dóbr są równo‐ cześnie na tyle słabi fizycznie i intelektualnie, że żaden z nich nie jest w stanie trwale ujarzmić drugiego i poddać go władzy samolubnych rozkazów. Wszystko to sprawia, iż każde rozstrzygnięcie tego sporu sprawia, że zysk jednego jest Dwa raporty 279 stratą drugiego. Powstaje pytanie, czy sprawiedliwość - w warunkach przy‐ bliżonej równości Kalopów, ograniczonego altruizmu i/lub samolubstwa oraz ograniczonych zasobów - jest aby w ogóle w Kalopei możliwa. Występują: marcin i Piotr. Przez lata prowadzili zajęcia na kalo ‐kopistyce, dzieląc się trzema grupami: Piotr od zawsze miał dwie grupy po 60 godzin, marcin od zawsze jedną. Sy‐ tuacja się jednak skomplikowała, albowiem jedna grupa została zlikwidowana i z trzech grup zostały dwie. (Podobieństwo osób dialogu do realnych postaci jest czysto przypadkowe). Z listu Kalopata: Drogi Piotrze, witam Cię po zimowych wakacjach i życzę wszystkiego najlepszego z okazji roz‐ poczęcia nowego roku 2013! Właśnie dowiedziałem się od myślącej maszyny, że na kalo ‐kopistyce będą tylko dwie grupy wykładowe, a nie jak dotychczas trzy. Ponieważ prowadzę te zajęcia już 10 lat i zależy mi na ich kontynuacji, mam do Ciebie gorącą prośbę, abyśmy podzielili się tymi dwoma wykładami, tak abyś wziął jeden wykład, a ja drugi, każdy kurs po 60 godzin przez cały rok. Z góry serdecznie dziękuję i mam nadzieję, że zgodzisz na taki podział po połowie, bo przecież od lat prowadzimy te zajęcia dla bez wyjątku równie inteligentnych i równie uroczych kalo ‐kopistek i na ogół jednego równie jak one inteligentne‐ go i uroczego kalo ‐kopisty. Drogi marcinie, dziękuję za życzenia, które w równym stopniu odwzajemniam, sądzę, że w nowym roku będzie wiele więcej podobnych, urzędowych spraw do omówienia, módlmy się tedy, ażeby starczyło nam czasu na intelektualne konwersacje, a nie tylko ciułanie awan‐ sowych punktów. Co do zajęć na kalo ‐kopistyce, to przy podziale 1/1 gr. powstałby poważny problem z moim pensum, albowiem rezygnacja z jednej grupy skazuje mnie na zajęcia gdzie indziej, rozproszenie tematów, a także terminów, co ma pewne zna‐ czenie, gdyż w minionych dobrych czasach mogłem skondensować zajęcia w jednym dniu - jedne po drugich. Prosiłbym zatem, abyś, jak konserwatysta konserwatyście, zostawił mi komfort prowadzenia obu grup zgodnie z tradycją. Piotrze, proszę jednak, abyś raz jeszcze to rozważył, bo ja też miałbym problem z pen‐ sum, poszukując innej grupy o nowym profilu tematycznym. Pod tym wzglę‐ dem nasze sytuacje są równe sobie, tak co do przyszłego komfortu, jak i ewen‐ tualnego dyskomfortu. Bardzo cię zatem proszę o podzielenie się połową z tych dwóch grup, bo przecież od lat zgodnie współpracujemy na tym polu. Z góry serdecznie dziękuję za zrozumienie, bo nie chcę robić Ci trudności i kłopotów, tym bardziej że twoja tradycja równa jest mojej tradycji. marcinie, nie wiem doprawdy, jak ten kłopot rozwiązać, tym bardziej że jestem równie zgodny i uległy wobec powszechnie podzielanych wartości, jak i ty. Sytuacja podziału 1/1 jest 280 Piotr BARTULA dla mnie jednak najgorsza z możliwych. Wolałbym już zostawić tobie obie grupy na kalo ‐kopistyce i mieć analogicznie dwie gdzie indziej, bo to dałoby mi możność skon‐ densowania zajęć, ale myśląca maszyna informuje nas obu, że to nie wchodzi w grę. W proponowanej sytuacji musiałaby znaleźć dla mnie 60 godzin. Piotrze, zawsze okazywałeś mi niezwykłą życzliwość, na którą sobie nie zasłużyłem bar‐ dziej niż ty. Czy mogę zatem potraktować sprawę za załatwioną i podjąć ustale‐ nia dotyczące harmonogramu? mam przejąć obie grupy? Proszę o wybaczenie, że okazuję się tak uparty. marcinie, chyba opacznie mnie zrozumiałeś, ja tylko rozważałem - symulując myślącą maszy‐ nę - czysto teoretyczną możliwość. Jak słusznie zauważyłeś swoim bystrym (kon‐ genialnym mojemu) umysłem, prawa do zysku i straty tych 60 godzin, jak również kłopotów z ich utraceniem mamy takie same, powinniśmy zatem rzucić monetą. W tej patowej sytuacji tylko takie rozwiązanie jest niemal sprawiedliwe, a w każdym razie do sprawiedliwości, rozumianej jako zdepersonalizowana bezstronność, przy‐ bliżone. Jeżeli tego nie uczynimy, nigdy nie wybrniemy z tej klasycznie merkantyli‐ stycznej („zysk jednego jest stratą drugiego") sytuacji i będziemy toczyć poniżający nas spór o miedzę. uważam, że oddanie się niemiłosiernemu, bezosobowemu losowi uwzniośli i uszlachetni nasz - bagatelny przecież z punktu widzenia spraw istotnych - konflikt interesów. Los, któremu się rzucimy w objęcia w jakiejś kawiarni lub na krakowskich błoniach, nie będzie miał dla naszych interesów żadnych względów i podniesie nas na wyższy poziom kultury. Chyba że chcemy dalej wykonywać ruchy niegodne filozofów. A zatem odwagi, Drogi Przyjacielu - kiedy i gdzie rzucamy mo‐ netą? Ja jestem gotów na tę straszną chwilę - wybór monety należy do Ciebie. Aha, skoro jesteśmy przy „monetach", mógłbym Ci też zaoferować miniumowę społeczną i następującą transakcję: Wyszacuj wartość swojego komfortu i podyktuj kwotę, któ‐ rą będę musiał zapłacić za twoją rezygnację; ja od razu powiem, że zrezygnuję, jeżeli zapłacisz mi 20 zł za jeden miesiąc, to znaczy koszt dojazdu tramwajem na inne zaję‐ cia i 50 zł za stracony czas. Słyszałem jednak, że idee kontraktualizmu, ekonomizmu i libertarianizmu są ci obce. Piotrze, istotnie, uważam, iż ekspansja metod ekonomicznych na obszary nauk społecz‐ nych i humanistycznych, jak również ich inwazja w świat opartych na przy‐ jaznych uczuciach wspólnot akademickich jest nas niegodna; nie ulegajmy imperializmowi doktryn ekonomicznych. W imię obrony wartości wyższych, chronionych wszak przez uniwersytet, na które tak ja, jak i ty przysięgaliśmy (spondeo ac polliceor) - nie mogę się zgodzić na przeliczniki materialne dla war‐ tości wyższego rzędu. Brzydzę się tym. Skoro jednak mówisz o wolności, to patrząc z perspektywy Wydziału Kalo‐ ‐Kopistyki, lepiej byłoby, gdyby dwie osoby prowadziły zajęcia po połowie niż tylko jedna osoba z wykluczeniem drugiej. Wtedy studenci mają większy wy‐ bór. Dlatego wolałbym pozostać przy swoim zdaniu, mieć jedną grupę, a nie rzucać monetą. Dwa raporty 281 marcinie, to, czy wykład dla jednego roku powinna prowadzić jedna czy dwie osoby, to jest spra‐ wa sporna i chyba nierozstrzygalna, kto wie, czy nie lepiej byłoby, aby studenci byli równi wobec kryteriów wyznaczonych przez jednego wykładowcę. Wtedy byliby równi wobec koherentnego prawa z jednym jego egzekutorem, którym posłużyć się może myśląca maszyna. Ponadto twoja propozycja - jak trafnie zauważyłeś (a co mojej uwadze również nie umknęło) - jest związana z wolnością, a nie ze sprawiedliwością. najlepiej byłoby więc, żeby zgodnie z ideą „sprawiedliwości rynkowej" rozstrzygnęli o wszystkim głosujący nogami studenci, stojący za zasłoną niewiedzy na nasz temat. Byłoby to jednak możliwe, gdyby system był całkowicie rynkowy i nie istniał limit górnych przyjęć na zajęcia. tak jednak nie jest, bo myśląca maszyna wygenerowała już kiedyś nowy system sprawiedliwości społecznej, czyli odgórnej dystrybucji dóbr. Dochodzą także plotki i niesprawdzalne opinie przekazywane o nas przez dawnych uczestników i uczestniczki naszych kursów. Piotrze, sądzę, że jako doświadczony dydaktyk bez trudu poprowadzisz coś innego i no‐ wego, weź też pod uwagę, że ja kończę ważną książkę i mam jeszcze do napisania ponad 200 stron, podczas gdy ty właśnie książkę wydałeś. marcinie, ty masz coś ważnego do napisania i ja mam coś ważnego do napisania; myślę, że obaj mamy równe do tego prawa, tak jak i nasi równi sobie inteligentni czytelnicy, których jest zresztą coraz mniej. nierówności znaczenia i wartości naszych publikacji, a tym bardziej hierarchii umysłowych pomiędzy nami i naszymi czytelnikami nie zakładam. gdyby nawet takowe były, to lepiej tego nie zdradzać, bo zgodnie z obowiązującym dzisiaj paradygmatem równości władze mogłyby nas skierować - po uprzednich ba‐ daniach tomograficznych - na czasochłonną terapię domóżdżania gwoli wyrównania któremuś z nas szans awansu. Zawsze będzie wszak sprawą sporną, komu więcej czasu potrzeba do napisania tych 200 (czy 2) stron, które z nich są ważniejsze i dla kogo; nie da się określić, za kim stoi społeczna sprawiedliwość wyrównawcza, komu przysługuje akcja afirmatywna. ty też jesteś doświadczonym dydaktykiem, byłbym megalomanem, sądząc, że gorszym ode mnie. Jesteś tak samo dobry jak ja. Piotrze, rozumiem wszystkie twoje racje, ale mnie jest bardzo trudno rezygnować z za‐ jęć, które prowadzę od lat. Zważ, że rezygnując z jednego wykładu, tracisz tylko połowę swego kursu, a gdy ja zrezygnuję - wówczas tracę wszystko. Dlatego nie chcę składać mojego wykładu na ślepy los lotu pieniądza. Czy w przypadku kary śmierci, którą się zajmowałeś, też można losować winę? Konserwatywna zasada głosi, że wola prawodawcy wiąże i rozstrzyga, a nie waha się. Proszę jeszcze raz o łaskawy namysł. marcinie, co do kary śmierci, to - jak wiesz - stworzyłem testamentową teorię tej kary, pole‐ gającą na tym, że każdy z nas (o ile zechce) pisze w testamencie, co ma się stać z jego ewentualnym oprawcą. Jeżeli takowy się znajdzie, zostanie ukarany zgodnie z wolą 282 Piotr BARTULA konkretnego testatora. Jest to zatem dla przestępcy sprawa losowa: jeżeli zabije on łaskawego marcina, zostanie ułaskawiony, a kiedy surowego Piotra, będzie zgładzony przez Lewiatana wypełniającego wolę każdego z tych konkretnych testatorów. Jest to nominalistyczna koncepcja nierównej sprawiedliwości. Jednocześnie jest to także rów‐ na sprawiedliwość, bowiem wszyscy ewentualni oprawcy każdego testatora podlegają takiemu samemu testamentowi. Piotrze, podziwiam twoją erudycję i filozoficzny zapał, ale proszę o łaskawość związaną z wieloletnią przyjaźnią, a do to tego nie potrzeba filozofii. mam nadzieję, że nie zechcesz narażać mojego poczucia spełnienia prośby, które powziąłem na początku dialogu, na bolesny zawód. marcinie, teraz wprowadzasz do naszego spotkania w dialogu „wojnę serc", a to nie podnosi nas na wyższy poziom cywilizacyjny. Doprawdy nie rozumiem, dlaczego nie chcesz roz‐ strzygnięcia losowego, które jest podobne do sprawiedliwości, bo - przy podzielonych racjach - poddajemy się takiemu samemu ryzyku. W ten sposób unikamy osobistych urazów niszczących naszą przyjaźń opartą na wysokich i wzniosłych uczuciach moral‐ nych, na które żeśmy przysięgali. Jeszcze raz apeluję do Ciebie o łaskę podniesienia poziomu naszego sporu ponad zwykły upór i prywatę. Piotrze, udam też, że nie czytałem twoich słów o prywacie i uporze, wolę odwołać się do zasady sprawiedliwości: 1. Istnieją dwie grupy na kalo ‐kopistyce. 2. Obaj mamy prawo do tych zajęć od lat. 3. Sprawiedliwość nakazuje więc podzielić się równo. 4. rzut monetą jest korzystny dla Ciebie, bo masz już jedne zajęcia plus los może dać Ci jeszcze drugie, ergo losowanie jest niesprawiedliwe, bo możesz zyskać wszystko, a ja tylko połowę. marcinie, co do udawania, to nie ma co dalej już udawać, albowiem wszystko w naszym „spotka‐ niu w dialogu" zaczyna się sprowadzać do zwykłego: ja tak chcę, mnie się należy. twój wywód o sprawiedliwości jest czysto werbalny i mało ma wspólnego z rze‐ czywistością. Po pierwsze sytuacja jest taka, że z naszej wspólnej puli znikło 60 godzin i ktoś z nas musi je stracić na rzecz drugiego. Inaczej być nie może. Straty są równe je‐ dynie nominalnie. Ja, tracąc jedną grupę, mam do prowadzenia dwa tematy: jeden sta‐ ry, a drugi nowy. ty zaś tracąc swoją grupę, masz do zrealizowania nadal jeden temat. Z tego punktu widzenia twoja strata jest mniejsza, a moja jest większa. W sytuacji, gdy ja przy równym ryzyku losu (a nie na zasadzie: „ja tak chcę, mnie się należy") wy‐ grywam, rzeczywiście nie mam strat, ty zaś masz nadal jeden (być może nowy) temat do realizacji. tak więc porównawczo rzecz biorąc, ja, tracąc grupę, mam więcej nowej dobrej roboty, a ty po nominalnie identycznej stracie masz jej i tak realnie mniej. Po‐ nadto sprawiedliwość nie polega na tym, aby dzielić się po równo (to jest egalitaryzm), ale proporcjonalnie, i to z poddaniem się stron sporu temu samemu, niezależnemu od Dwa raporty 283 ich partykularnej woli arbitrowi. takim bezosobowym arbitrem nam nieznanym i nas nieznającym jest los (moneta lub coś innego). Przed rzutem monetą jesteśmy równi wobec losu, równi wobec jednego kryterium niezależnego od prywaty i uporu każdej ze stron. Ponieważ ja mam dalej do pracy i jestem dość chorowity, to uważam też, że zajęcia powinny być tak rozłożone, ażeby było to z korzyścią dla najbardziej poszkodo‐ wanego przez los. Piotrze, nie jestem zwolennikiem teorii rawlsa. masz tylko częściowo rację, owszem pro‐ cedura rzutu monetą jest sprawiedliwa, ale rezultat tej procedury sprawiedliwy już nie jest. Skoro nasza dyskusja nie zmienia sytuacji, to proponuję poddać się pod osąd innego arbitra niż los: niech zdecyduje mądry Pan Pensum i sam przydzieli nam zajęcia tak, jak to zawsze sprawiedliwie robił przez całe lata. możemy do niego napisać równocześnie dwa takie same maile, z prośbą o rozsądzenie sprawy. Później poddamy się jego decyzji. na rzucanie losu nie zgadzam się, tym bardziej, że jak już, to trzeba by rzucać o obydwa wykłady, bo dlaczego tylko jeden miałby być osądzony losem, a drugi już nie. może los chciałby, abym poprowadził całość? marcinie, los powinien rozstrzygnąć o grupie spornej, a nie zastępować obdarzonych uniwersal‐ nym (i dodatkowo uniwersyteckim) rozumem ludzi w sprawach, które mogą być roz‐ strzygnięte bezkolizyjnie. Ponieważ musimy uciąć nasz spór w określonym czasie (pół godziny), przyjmuję twoją propozycję. Co prawda, obarczamy osobę trzecią naszym problemem, co jest wobec niej nie fair, ale w zaistniałej sytuacji zgadzam się na wa‐ riant rozstrzygnięcia naszego sporu przez władze. Zaczniemy od Pana Pensum, a w razie uchylenia się: Dyrekcja, Dziekan, a jeśli i oni zaczną naśladować Piłata, to zawsze zostaje minister Szkolnictwa Wyższego, potem Bruksela i Strasburg. Wszak jestem Kalopem i tak jak i ty lubię pieniaczyć. Czy możemy już zwrócić się o arbitraż? Zgodnie uznamy opinię zewnętrznej władzy dla dobra wspólnego, dla dobra uniwersytetu, dla dobra Kalopei i europy oraz Królestwa Bożego na świecie. Wysyłamy równocześnie. teraz! Piotrze, oczywiście, ale zróbmy to tak, ażeby nie było różnych wersji wysłanych w róż‐ nym czasie. trzeba, aby komputer wysłał to samo w tym samym czasie, w na‐ szym wspólnym imieniu. tak, teraz. Start. niech żyje Lewiatan, który uwolni nas od trudu samodzielnego decydowania. marcinie, tak, niech żyje Lewiatan, wobec którego będziemy zawsze równi. SŁOWnICZeK WYrAZÓW uŻYtYCH W teKŚCIe Al ‐utrab - Bartula demokratura - neologizm opisujący sytuację, w której funkcjonują fasadowo struktu‐ ry demokratyczne, ale faktyczną władzę sprawują korporacje infiltrujące, korumpujące i uzależniające od siebie wszystkie struktury państwa. Wizja ta będąca dotąd przewodnim 284 Piotr BARTULA motywem powieści z gatunku political fiction, staje się niebezpiecznie realna w wersji władzy oligarchii urzędników. kalo ‐kopista - polonista kalo ‐kopistka - polonistka kalo ‐kopist yka - polonistyka Kalop - Polak Kalopea - państwo dobrobytu, które w Australii założył król Bolesław Śmiały wraz ze swo‐ ją drużyną. gutkowski, W. (1817). Podróż do Kalopei. Warszawa: towarzystwo Przyjaciół nauk. ketman - specyficzna metoda obrony przed zniewoleniem wewnętrznym obrana przez ludzi, którzy przymusowo lub dobrowolnie połknęli pigułkę murti Binga (mongolski filozof z po‐ wieści Witkacego Nienasycenie), czyli dostarczony im drogą organiczną światopogląd i kry‐ teria awansu społecznego. Ketmana nie należy mylić ze zwykłym oportunizmem. termin ten spopularyzował swego czasu znany uciekinier z Kalopei, zatrudniony na uniwersytecie amerykańskim mimo braku stopnia naukowego (Czesław miłosz, Zniewolony umysł). mędrzec - Bronisław Łagowski, autor artykułu Błędne drogowskazy rawls John - guru globalistyki (czyt. filozofii euro ‐atlantyckiej), obowiązkowy w Kalopei teoretyk sprawiedliwości. tocqueville Alexis de - autor O demokracji w Ameryce, w tym rozdziału pt. Jaki rodzaj despotyzmu zagraża demokratycznym narodom?