ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GERMANICA 2, 2000 IN MEMDRIAM. JAN HRYŃCZUK 1926-1995 W dniu 4 stycznia 1995 r. zmarł w Łodzi emerytowany pracownik Katedry Literatury Niemieckiej Uniwersytetu Łódzkiego doc. dr hab. Jan Hryńczuk. Urodził się on 1 listopada 1920 r. w miejscowości Maciejowa, w województwie nowosądeckim. Do szkoły powszechnej oraz do gimnazjum humanistycznego uczęszczał w Samborze. Wybuch wojny uniemożliwił mu kontynuację nauki w szkole średniej. Podczas wojny pracował fizycznie, natomiast po wyzwoleniu został zatrudniony jako korektor, a następnie tłumacz w redakcji gazety "Wolność" w Legnicy. Jednocześnie uczył się w liceum ogólnokształcącym TUR i w 1951 r. złożył egzamin maturalny w Legnicy. W roku 1952 rozpoczął studia germanistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Tytuł magistra uzyskał w 1956 r. na podstawie pracy Hans Fallada ais Jortschrittlicher Schriftsteller, napisanej pod kierunkiem prof. Zdzisława Żygulskiego. Jan Hryńczuk po ukończeniu studiów przez rok pracował w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu, a następnie w latach 1957-1967 był lektorem języka niemieckiego na Politechnice Wrocławskiej. W 1965 r. uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych przy Uniwersytecie Wrocławskim na podstawie rozprawy Poglądy estetyczne naturalistów niemieckich, której promotorem był prof. Zdzisław Żygulski. Od roku 1967 pracuje Jan Hryńczuk na Uniwersytecie Łódzkim. W styczniu 1973 r. habilituje się (na Uniwersytecie Wrocławskim) na podstawie rozprawy Założenia estetyczne prądów literackich między naturalizmem a ekspresjonizmem w Niemczech i Austrii. W tym samym roku został powołany na stanowisko docenta przy Uniwersytecie Łódzkim. W latach 1974'-1975 pełnił funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Filologii Germańskiej UŁ, w latach 1975-1981 był kierownikiem Zakładu Historii Literatury Niemieckiej (do końca XIX w.), natomiast w okresie 1981-1984 kierował Katedrą Literatury Niemieckiej. [231] 232 In memorian. Jan Hryńczuk 1920-1995 W roku 1984 przeszedł z powodów zdrowotnych na wcześniejszą emeryturę. Był członkiem Łódzkiego Towarzystwa Naukowego oraz Polskiego Towarzystwa Neofilologicznego. Uzyskał nagrodę indywidualną ministra szkolnictwa wyższego, nauki i techniki za pracę habilitacyjną (1975 r.) oraz został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Jan Hryńczuk był promotorem ok. 150 prac magisterskich oraz 3 rozpraw doktorskich (Czesław Płusa, Małgorzata Półrola, Izabela Grausberg). W twórczości naukowej Jana Hryńczuka można wyróżnić trzy kręgi zainteresowań: (a) estetyka naturalizmu w Niemczech, czego głównym rezultatem jest książka Poglądy estetyczne naturalistów niemieckich, w której autor ukazał specyficzne cechy tego prądu literackiego i wyodrębnił wśród teoretyków naturalizmu kilka grup; (b) założenia estetyczne prądów literackich na przełomie XIX i :xx w., w tym problematyka literatury fin de siec/e w Niemczech i Austrii (wyróżnić tutaj trzeba książkę Estetyka fin de siec/e 'u, gdzie Jan Hryńczuk dał nowatorską próbę stworzenia nowej koncepcji literatury na przełomie XIX i :xx w. oraz wyodrębnienia prądów literackich tego okresu); (c) ewolucja powieści niemieckojęzycznej :xx w. Cechą warsztatu Jana Hryńczuka była umiejętność wydobycia filozoficznego podłoża zasad i programów estetycznych w literaturze i kulturze, dalej dążność do ukazywania zjawisk literackich w aspekcie komparatystycznym. Planowany tom studiów o ewolucji awangardowej powieści niemieckiego obszaru językowegoXX w. (m. in. dzieła A. Schnitzlera, R. Beer-Hofrnanna, A. D6blina, F. Kafki) nie ukazał się drukiem. Krzysztof A. Kuczyński BIBLIOGRAFIA DRUKOWANYCH PRAC DOC. DR. HAB. JANA HRYNCZUKA 1. (Rec.) H. Waidson, The Modern German Novel, Oxford 1959, ,,Kwartalnik Neofilologiczny" (1) 1962. 2. (Rce.) Deutsches Schriftstellerlexikon, Weimar 1961, "Kwartalnik Neofilologiczny" (4) 1962. 3. Deutsche Literatur in Polen nach 1945, "Deutsch-Polnische Hefte" (7-8) 1963, (współautor: N. Honsza). 4. (Rec.) H. Banziger, Frisch und Diirrenmatt, Bem, Miinchen 1962, "Kwartalnik Neofilologiczny" (3) 1964. 5. (Rcc.) G. Koziełek, Friedrich Ludwig Zacharias Werner. Sein Weg zur Roman tik, Wrocław 1963, "Przegląd Humanistyczny" (1) 1965. In memorian. Jan Hryńczuk 1920-1995 233 8. (Rec.) G. Koziełek, Das dramatische Werk Zacharias Werners, Wrocław 1967, "Przegląd Humanistyczny" (5) 1968. 9. (Rec.) N. Honsza, W kręgu literatury niemieckiej, Katowice 1968, "Przegląd Humanistyczny" (4) 1969. 10. Obraz społeczeństwa Republiki Weimarskiej w powieściach Hansa Fallady, ZNUŁ (81) 1971, S. I. 11. Poglądy estetyczne młodego R. M. Ri/kego (1898-1903), "Kwartalnik Neofilologiczny" (2) 1971. 12. Twórczo.fć epicka Uwe Johnsona, "Germanica Wratislaviensia" (17) 1973. 13. (Rec.) M. Szyrocki, Dzieje literatury niemieckiej, t. 1, Warszawa 1969, "Germanica Wratislaviensia" (17) 1973. 14. Neoklasycystyczna teoria noweli Paula Ernsta, "Germanica Wratislaviensia" (20) 1974. 15. Estetyka Fin de siecle'u w Niemczech i Austrii, Katowice 1974, (por. rec.) T. Burek, "Twórczość" (3) 1975; A. Aleksandrowicz, "Ruch Literacki" (6) 1975; W. Bialik, "Literatura" (44) 1974; N. Honsza, "Odra" (12) 1974; K. A. Kuczyński, "Kwartalnik Neofilologiczny" (4) 1975; G. Koziełek, "Germanica Wratislaviensia" (27) 1976; M. Wydmuch, "Nowe Książki" (23) 1974. 16. (Rec.) S. Stankovich, Otto Julius Bierbaum. Eine Werkmonographie, Bern-Frankfurt a.M. 1971, "Germanistik" (4) 1974. 17. (Rec.) P. Haida, Komodie um 1900. Wandlungen des Gattungsschemas von Hauptmann bis Sternheim, Miinchen 1973, "Germanistik" (4) 1974. 18. (Rec.) M. Szyrocki, Dzieje literatury niemieckiej, t. 2, Wrocław 1972, "Germanica Wratislaviensia" (21) 1975. 19. Arbeitsmaterial fur polnische Germanistikstudenten des 1. und 2. Studienjahres zur Lehrveranstaltung. Deutsche Literature, Łódź 1976 (współautor: A. Will). 20. (Rec.) S. Lublinski, Die Bilanz der Moderne. Ausgewiihlte Schriften I, Deutsche Texte 29, hrsg. von G. Wunberg, Tiibingen 1974, "Germanica Wratislaviensia" (27) 1976; "Germanistik" (1) 1976. 21. (Rec.) W. H. Wilkening, Otto Julius Bierbaum's relationship with his publishers, Gottingen 1975, "Germanistik" (1) 1976. 22. (Rec.) R. L. Ackermann, Bi/dung and Verbi/dung in the prose fiction works of Otto Julius Bierbaum, Bern, Frankfurt a. M. 1974, "Germanistik" (2) 1977. 23. (Rec.) G. Hauptmann, Italienische Reise 1897. Tagebuchaufzeichnungen, hrsg. von M. Machatzke, Berlin 1976, "Germanistik" (2) 1977. 24. (Rec.) Czarny pająk. Opowieści niesamowite z prozy niemieckiej, wybór i noty o autorach G. Koziełek, Wrocław 1976, "Germanistik" (2) 1978. In memorian. Jan Hryńczuk 192~1995 -----------234 25. (Rec.) W. Bolsche, Die naturwissenschaJtlichen Grundlagen der Poesie, Miinchen 1976, "Germanistik" (3) 1978. 26. (Rec.) S. Lublinski, Ausgewiihlte Schriften II, Der Ausgang der Mo derne. Ein Buch der Opposition, Tiibingen 1976, "Germanistik" (l) 1979. 27. Nowy kierunek w metodologii badań literackich w RFN. Na marginesie książki Josta Hermanda "Synthetisches lnterpretieren", ZNUŁ 59(1979}, Folia Germanica. 28. (Rec.) Dawna nowela niemiecka, wybrał i oprac. G. Koziełek, Warszawa 1979, "Germanistik" (3) 1979. 29. (Rec.) A. Wohrmann, Das Programm der Neuklassik. Die Konzeption einer modernen Tragodie bei Paul Ernst, Wilhelm von Scholz und Samuel Lublinski, Frankfurt, Bern 1979, "Germanistik" (l) 1981. 30. (Rec.) W. H. Wilkening, Otto Julius Bierbaum: the tragedy oj a poet. A biography, Stuttgart 1977, "Germanistik" (l) 1981. 31. (Rec.) W. Bolsche, Die naturwissenschaJtlichen Grundlagen der Poesie, Tiibingen 1976, "Germanica Wratislaviensia" (XL) 1980. 32. (Rec.) Polenlieder. Eine Anthologie, hrsg. von G. Koziełek, Stuttgart 1982, "Germanistik" (4) 1982.